Naasten

"Kanker heb je niet alleen", is een bekende uitspraak. Ook u als partner krijgt te maken met gevoelens als onzekerheid, angst, machteloosheid, woede en teleurstelling.  

Bovendien komen er vaak extra taken op u af, vooral in het begin. Zoals bezoeken aan het ziekenhuis en veel meer aanloop en telefoontjes thuis. Dit alles moet u zien te combineren met uw gewone bezigheden en eventueel uw baan. Soms komt u amper aan uzelf toe. Als vanzelfsprekend gaat in het begin alle aandacht naar de patiënt. Maar hoe redt ú het?  

Verschillen in verwerking

De emoties van u als naaste lopen niet altijd gelijk met die van de zieke. De patiënt is bijvoorbeeld verdrietig, terwijl u juist vol hoop bent. Of andersom. U ziet het helemaal niet meer zitten, terwijl uw zieke partner er juist weer tegenaan wil. Dat verschil kan het moeilijk maken met elkaar te praten en elkaar te begrijpen. U kunt elkaars gedachten niet lezen, dus neem de moeite er naar te vragen. Ga er niet bij voorbaat van uit dat de gevoelens van u en uw partner wel hetzelfde zullen zijn.  

Angst en onzekerheid

Ook als naaste bent u bang en voelt u zich onzeker. Om uw zieke partner natuurlijk, maar wellicht ook om uw gezin, om de toekomst. De angst om alleen verder te moeten, kan u parten spelen. Misschien bent u bang dat uw zieke partner pijn krijgt en vraagt u zich af of u wel voldoende steun kunt bieden. Het kan moeilijk zijn om die gevoelens te uiten, want u wilt uw zieke partner er waarschijnlijk niet mee belasten.  

Openheid is goed, maar kent ook haar grenzen. Sommige dingen kun en wil je liever niet bespreken. Zoek steun bij iemand die u vertrouwt als het u te veel wordt.  

Machteloosheid

U wilt zo graag iets doen. Maar wat? U kunt de pijn en de angst niet wegnemen. Besef dat u als naaste een grote steun bent door mee te leven. Door oprechte aandacht en niet te vergeten door alle praktische zorg. Kortom, door er 'gewoon' te zijn.  

Boosheid en opstandigheid

De ziekte verandert ook uw leven, uw plannen en uw verwachtingen. U had het zich waarschijnlijk allemaal heel anders voorgesteld. Dat kan u boos en opstandig maken. Het is heel begrijpelijk dat u zich soms afvraagt: waarom moet juist mij dit overkomen?  

Wisselende stemmingen

De stemmingen van iemand met kanker kunnen heel wisselend zijn. Het ene moment somber, het andere moment vol goede moed. Ook uw gemoedstoestand kan variëren van verdrietig tot opgewekt en alles wat daar tussenin zit. Kleine dingen kunnen u misschien danig uit uw evenwicht brengen.  

Als uw zieke partner tegen u uitvalt, bedenk dan dat dit een direct gevolg kan zijn van zijn ziekte. Als uw partner een tumor in zijn hoofd heeft, kan dit van grote invloed zijn op zijn gemoedstoestand. Dat is vaak erg verdrietig.

Wanneer uw partner zich agressief gedraagt of zich juist in zichzelf terugtrekt, heeft dat natuurlijk zijn weerslag op uw relatie. U kunt er begrip voor hebben, maar u kunt niet altijd uw eigen gevoelens uitschakelen. Soms is het beter elkaar even met rust te laten. Als de lucht weer is opgeklaard, kunt u er soms wel samen over praten. Dan krijgt u vaak weer begrip voor elkaar.

Veranderingen in de relatie

Het lijkt soms wel of niets meer is zoals 'vroeger'. Bij veel mensen verandert de ziekte hun kijk op het leven. Maar ook veranderingen in de taakverdeling zijn soms niet te vermijden. Dat lijkt misschien iets om makkelijk overheen te stappen, maar toch moet u dan samen zoeken naar een nieuw evenwicht waarbij u zich allebei goed voelt.  

Iemand alles uit handen nemen en hem steeds ontzien, werkt averechts. Misschien heeft u als partner de neiging om de dingen alléén te regelen, omdat uw zieke partner al genoeg aan zijn hoofd heeft. Door bijvoorbeeld problemen met de kinderen buiten zijn blikveld te houden.  

Het is goed bedoeld, maar u raakt alleen maar verder van huis. Want enerzijds kan dit uw zieke partner het ellendige gevoel geven dat hij niet meer meetelt. Anderzijds kunt u als partner het idee krijgen dat u overal alleen voor staat. En dat wilt u vast geen van beiden.  

Probeer zo veel mogelijk dingen te blijven bespreken. Wees duidelijk in wat u van elkaar verwacht. Ga samen na wat uw zieke partner nog wel kan. Er zijn vaak genoeg kleine klusjes in of rond het huis te doen.  

Uw zieke partner zal in het begin meer behoefte hebben aan steun en hulp dan u. Toch is wederzijdse steun, 'tweerichtingsverkeer' bij wijze van spreken, belangrijk. Daar heeft u allebei behoefte aan. Dát is door de ziekte niet veranderd. Een relatie blijft een kwestie van geven en nemen.  

Aandacht voor uzelf

De meeste partners willen zo veel mogelijk voor de ander doen. Familie, vrienden, buren en bekenden vinden dit ook vanzelfsprekend. U wilt uw zieke partner moed inspreken en ondersteunen in deze moeilijke tijd. U doet uw best om het thuis zo rustig en gezellig mogelijk te maken en u besteedt extra aandacht aan het eten. Kortom: de ziekte trekt ook op u een zware wissel.  

Sommige partners eisen te veel van zichzelf. U kunt eenvoudigweg niet altijd klaarstaan. Juist omdat uw steun vaak voor langere tijd nodig is, kan het raadzaam zijn uw zorgen met anderen te delen en ook tijd voor uzelf te nemen. Het is goed om regelmatig iets te doen wat u leuk vindt of u ontspant, zodat u even kunt bijtanken. Familie en buren kunnen misschien bijspringen. U kunt ook een beroep doen op de thuiszorg of op een vrijwilligersorganisatie. Uw huisarts, de verpleging of het maatschappelijk werk van het ziekenhuis kunnen u wegwijs maken.  

Tips voor naasten

• Begrip, warmte en een luisterend oor zijn belangrijk. Vraag waarmee u de patiënt het beste kunt helpen.
• Probeer de patiënt niet geforceerd op te vrolijken of de ziekte 'weg te praten'.
• Bedenk dat niet iedereen behoefte heeft aan goedbedoelde adviezen.
• Je hoeft niet álle mogelijke steun te geven: de een is goed in woorden, de ander in praktische klusjes.
• Onzekerheid is niet erg. Maak duidelijk dat u niet weet wat te zeggen, maar dat de patiënt op u kan rekenen.
• Als u iets verder van de patiënt staat: blijf contact houden, stuur regelmatig een kaartje of een mailtje en informeer of een telefoontje of een bezoekje gelegen komt.