Waar wilt u sterven?

U heeft waarschijnlijk al eerder nagedacht over de plek waar u zou willen sterven. Misschien heeft u daar ook al over gesproken, bijvoorbeeld met uw partner of een goede vriend(in).  

De uiteindelijke keuze zal mede bepaald worden door uw persoonlijke omstandigheden en die van de mensen uit uw omgeving, én de medische zorg die u nodig heeft. Maar vertel in elk geval wat u echt zou willen, zonder direct bang te zijn dat dit toch niet kan.  

Het is verstandig om er in elk geval met uw huisarts over te praten. Hij is goed op de hoogte van uw situatie en kent de plaatselijke mogelijkheden - ziekenhuizen, thuiszorgorganisaties, vrijwilligersorganisaties - het beste.  

Hieronder geven we een opsomming van de verschillende mogelijkheden. 

Thuis

Veel mensen willen het liefst thuis sterven, in hun eigen vertrouwde omgeving, of - als dat niet kan - in het huis van een dierbaar familielid. Familieleden en vrienden, die het u waarschijnlijk zo veel mogelijk naar de zin willen maken, zullen geneigd zijn direct met uw wens in te stemmen en u daar volledig in te steunen. Toch is het verstandig eerst goed te overwegen of uw wens haalbaar is. De mensen uit uw omgeving moeten het niet alleen willen, maar het ook aankunnen. Er moet uiteraard ook genoeg ruimte zijn.

Meestal zal er een speciaal ziekenhuisbed nodig zijn. Verder moet er voldoende zorg georganiseerd kunnen worden. En er mogen niet te veel medische complicaties zijn.  

Maar het allerbelangrijkste zijn de mensen in uw omgeving. Want thuis sterven is in de praktijk bijna alleen mogelijk als zij een belangrijk deel van de zorg op zich nemen. Deze zorg van de partner of directe familieleden, maar ook van andere huisgenoten, verdere familieleden, buren en/of vrienden wordt mantelzorg genoemd.  

Meestal kunnen de mantelzorgers het niet alleen af. Niet alleen wordt de zorg steeds zwaarder en veeleisender, maar er zijn vaak ook allerlei vaardigheden vereist waarover niet iedereen beschikt. Dan is het tijd om de thuiszorg in te schakelen. Vaak gebeurt dat al vóór het begin van de terminale fase.  

De thuiszorg kan helpen bij uw algemene lichamelijke verzorging of bij huishoudelijke taken. Een gezinsverzorgende kan helpen bij de opvang van uw kinderen. Een wijkverpleegkundige kan een wond of urinekatheter verzorgen. U kunt bij de thuiszorg ook terecht voor allerlei hulpmiddelen, zoals een verstelbaar bed (hoog/laag-bed) of een toiletstoel. De medewerkers van de thuiszorg kunnen u uitleg, informatie en advies geven.  

Vrijwillige 24-uurs zorg 

Op een gegeven moment heeft u misschien permanente verzorging nodig, 24-uurszorg. Dan kunt u intensieve thuiszorg aanvragen.  

Daarvoor kunt u terecht bij de Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg Nederland (VPTZ). Deze hulp kan snel op gang komen na een aanvraag, meestal binnen 24 uur. Deze vrijwilligers zijn speciaal getraind in het omgaan met stervenden en hebben vaak veel ervaring. Zij verrichten geen medische handelingen, maar kunnen u verder overal bij helpen, zoals bij het wassen en naar het toilet gaan. Maar bovenal, zij zijn er voor u. Uw partner en andere huisgenoten kunnen daardoor meer (nacht)rust krijgen.  

Bijna-thuis-huizen en hospices

Als thuis sterven onmogelijk is en u toch graag wilt sterven in een zo huiselijk mogelijke omgeving, dan komt een bijna- thuis- huis of een hospice het dichtst in de buurt.  

Een bijna-thuis-huis is een mogelijkheid als u geen al te ingewikkelde medische zorg nodig heeft. Hier nemen vrijwilligers uw dagelijkse verzorging voor hun rekening, eventueel samen met uw familieleden.  

Bijna-thuis-huizen bieden zogenaamde low care (laag-complexe) zorg, dat wil zeggen dat in deze huizen alleen mensen kunnen verblijven bij wie geen ingewikkelde, medische problematiek speelt.  

Als de zorg die u nodig heeft ingewikkelder is en van meer medische aard, dan is een hospice een betere mogelijkheid. Hier werken niet alleen vrijwilligers, maar ook artsen en verpleegkundigen. Zij zijn deskundig in de bestrijding van pijn en andere klachten en bieden high care zorg.  

Voor zowel bijna-thuis-huizen als hospices geldt dat ze meestal klein en overzichtelijk zijn. Naast een aantal kamers zijn er vaak een woonkamer, een stiltekamer en een keuken. Uw naasten zijn dag en nacht welkom en kunnen ook blijven slapen. In de meeste bijna-thuis-huizen en hospices is zelfs een (klein) huisdier welkom.  

U kunt zelf contact opnemen met een bijna-thuis-huis of hospice, maar meestal komen mensen daar terecht via hun huisarts of specialist. Er is een verklaring van uw arts nodig dat u in de terminale fase bent.  

In de meeste bijna-thuis-huizen en hospices wordt een maximum verblijf van drie maanden aangehouden. Maar omdat zelden precies kan worden aangegeven hoelang een sterfbed zal duren, wijkt men daar ook wel van af.  

Het is zelfs mogelijk dat mensen na een kort verblijf weer (tijdelijk) naar huis gaan. Bijvoorbeeld omdat ze een opleving hebben of toch nog niet zo ziek zijn als gedacht.  

Tijdelijke opname

Het kan nodig zijn dat u voor een korte periode moet worden opgenomen om te worden verzorgd, bijvoorbeeld om uw partner te ontlasten. Dit kan op tijdelijke basis in onder meer een hospice,  ziekenhuis, verpleeg- of verzorgingshuis.

Ziekenhuis

Meestal sterft iemand in een ziekenhuis omdat hij er al in lag vanwege een behandeling en er geen tijd meer was om hem over te brengen naar bijvoorbeeld een verpleeghuis. Of omdat iemand acuut moest worden opgenomen met een complicatie die thuis niet te behandelen was. Sommige mensen kiezen er bewust voor om te sterven in het ziekenhuis. 
Sommige ziekenhuizen hebben een speciale afdeling voor terminale patiënten. Zo'n afdeling ziet er wat huiselijker uit en de zorg is toegespitst op deze patiënten.  

Verzorgingshuizen

Als u in een verzorgingshuis woont, is de situatie grotendeels hetzelfde als beschreven bij 'Thuis'. Thuis is dan uw kamer of appartement in een verzorgingshuis. Uw medische verzorging verloopt in eerste instantie via uw eigen huisarts. Veel verzorgingshuizen hebben een ziekenafdeling. Als het verblijf in uw eigen kamer te moeilijk wordt, is het mogelijk dat u daar uw laatste tijd doorbrengt.  

Er zijn ook verzorgingshuizen die de beschikking hebben over een aantal kamers voor stervenden. Ook mensen van buiten het verzorgingshuis kunnen voor zo'n kamer in aanmerking komen. Zij kunnen die kamer met wat eigen spulletjes tot een meer vertrouwde omgeving maken. Uw huisarts of specialist kan voor u een aanvraag indienen.  

Verpleeghuizen

In een verpleeghuis verblijven mensen die bijvoorbeeld een aandoening als dementie hebben. Aan een verpleeghuis zijn eigen artsen, verpleegkundigen en andere zorgverleners verbonden. Zij zullen de bewoners ook in hun laatste fase terzijde staan.  

Evenals sommige verzorgingshuizen heeft een aantal verpleeghuizen een aparte afdeling met (meestal) eenpersoonskamers die naar eigen smaak en behoefte kunnen worden ingericht. Ook mensen van buiten kunnen hier terecht, meestal na een aanvraag van hun behandelend arts. Een verblijf hier kan als goed alternatief gelden voor sterven thuis. Privacy en rust zijn gewaarborgd.