Vruchtbaarheid

Invloed op de vruchtbaarheid door chemotherapie 

Zowel bij mannen als bij vrouwen kan chemotherapie de vruchtbaarheid aantasten. Bij sommige mensen herstelt de vruchtbaarheid weer, bij anderen is de onvruchtbaarheid blijvend. Of u hiermee te maken krijgt, kunt u het beste met uw specialist bespreken. Mannen met een mogelijke kinderwens, doen er goed aan om te overleggen of het zinvol is hun zaad in te laten vriezen voordat de behandeling start.  

Afgeraden wordt om tijdens de behandeling zwanger te worden of een kind te verwekken. Mogelijk schaadt dit het ongeboren kind (foetus). Zowel mannen en vrouwen wordt daarom aangeraden om tijdens en na de behandeling anticonceptie te gebruiken. Overleg met uw arts welk voorbehoedsmiddel voor u geschikt is. Hoe lang u het beste met een zwangerschap kunt wachten, is zaak van overleg tussen u, uw partner en uw specialist. Over het algemeen geldt dat u voorbehoedsmiddelen gebruikt tot een half jaar na de behandeling.  

Bij kinderen die zijn verwekt na een behandeling met cytostatica, zijn niet meer aangeboren afwijkingen aangetoond dan bij kinderen van mannen en vrouwen die geen chemotherapie ondergingen.

Invloed op de vruchtbaarheid door radiotherapie

De vruchtbaarheid van de vrouw wordt vooral bepaald door de functie van de eierstokken. Soms is het niet te vermijden dat de eierstokken een hoge dosis straling krijgen, bijvoorbeeld bij de behandeling van baarmoederhalskanker. In dat geval zullen de eierstokken na verloop van enige maanden hun functie verliezen. De vrouw wordt hierdoor onvruchtbaar en de menstruaties houden op.  

Omdat de eierstokken ook geen hormonen meer produceren, zal de vrouw vervroegd in de overgang komen. Ze kan overgangsklachten krijgen als opvliegers en de kans op osteoporose (botontkalking) neemt toe. U kunt het beste met uw arts bespreken op welke manier de overgangsklachten eventueel zouden kunnen worden bestreden.  

Bij vrouwen die (nog) graag kinderen willen krijgen, kunnen soms de eierstokken tijdelijk hoger in de buik worden geplaatst. Op die manier komen zij buiten het directe bestralingsgebied te liggen, waardoor de hormoonproductie zoveel mogelijk behouden blijft.

Eventueel is het mogelijk (bevruchte) eicellen of eierstokweefsel te laten invriezen. Bespreek dit met uw radiotherapeut.  

Als de baarmoeder in het bestralingsgebied heeft gelegen, kunnen bij een eventuele zwangerschap moeilijkheden ontstaan doordat de baarmoeder niet meer voldoende 'rekt'.  

Als bij de man de zaadballen in ernstige mate worden meebestraald, kunnen ze daarna geen zaadcellen meer produceren en wordt de man onvruchtbaar. U doet er daarom goed aan om met uw arts te overleggen of het zinvol is, voordat de behandeling start, uw zaad in te laten vriezen.  

Bij bestraling in de buurt van de geslachtsorganen zullen de eierstokken of de zaadballen niet direct worden geraakt door de stralenbundels. De vruchtbaarheid zal dan ook geen wezenlijk gevaar lopen. Toch kan er een zeer kleine hoeveelheid straling in de geslachtsorganen terechtkomen. Daarom wordt tijdens de kuur mannen afgeraden om een kind te verwekken en vrouwen om zwanger teworden. Hoelang u na een bestralingsbehandeling moet afzien van kinderen krijgen, kunt u het beste met uw behandelend arts bespreken.